سيد مرتضى حسين صدر الافاضل ( مترجم : محمد هاشم )

92

مطلع انوار ( احوال دانشوران شيعه پاكستان و هند ) ( فارسي )

اكثريت بودند و علما به سورت ، كهنبايت و حيدرآباد رفت و آمد داشتند . خاندان شيخ احمد نيز از همان گروه علمايى بودند كه براى تبليغ به آنجا مىرفتند . احمد جزايرى بعد از 1104 ه ق / 1692 م شيخ مولانا احمد بن سلامه جزايرى فقيه و مجتهد حيدرآباد ، معاصر با علامه حر عاملى و از علماى بزرگ بود . در كتاب « امل الآمل » او به عنوان فردى صالح ، فقيه و قاضى حيدرآباد دكن ذكر شده است . وفات علامه حر عاملى در سال 1104 ه ق اتفاق افتاد و وفات شيخ احمد بعد از سال مذكور بوده است . از تصانيف وى فقط مىتوان يك كتاب را به نام شرح ارشاد علامه حلى نام برد . احمد بهبهانى 1191 ه ق / 1777 م 1235 ه ق / 1819 م آقا احمد بن آقا محمد على بن آقا باقر بهبهانى در سال 1223 ه ق به حيدرآباد دكن و در زمان نواب سعادت عليخان به لكنهو ، فيض‌آباد ، فرخ‌آباد ، كلكته سفر كرد . آقا احمد ، نوهء استاد كل در كرمانشاهان ، ايران در محرم سال 1191 ه ق به دنيا آمد . در شش‌سالگى قرائت قرآن مجيد و تعليمات ابتدايى را شروع كرد ، دروس صرف و نحو و فقه را در محضر پدرش حجة الاسلام محمّد على خواند ، در پانزده‌سالگى به تأليف و تصنيف كتب پرداخت . حاشيه بر فوائد صمديه و چند رسالهء ديگر را نوشت . آن‌گاه به عراق رفت و درس معالم الاصول را در نجف در محضر ملا محمّد اسماعيل يزدى شاگرد رشيد بحر العلوم و عالم كامل شيخ مهدى مشهور به كاتب به پايان رسانيد و سخنرانيهاى درسهاى هر دو را نوشت وافيه را در نزد ملا عباد اللّه تونى خواند . در همان زمان تأليف درر الغروية را شروع كرد و آن را در چهار جلد بزرگ نوشت . به خدمت آقاى بحر العلوم نيز رسيد و زبدة الاصول شيخ بهايى و منظومه فقه را خواند . در همان زمان پدرش نوشت كه به وطن برگردد . مولانا استخاره كرد . اين آيه از قرآن مجيد درآمد : « وَ إِنْ جاهَداكَ عَلى أَنْ تُشْرِكَ بِي ما لَيْسَ لَكَ بِهِ عِلْمٌ فَلا تُطِعْهُما » و همين آيه را در نامه نوشت و فرستاد و پدرش اجازه داد كه در نجف بماند . درسها را در مدت سه سال تمام كرد ، آنگاه به وطن بازگشت و بعد از يك ماه دوباره به نجف مراجعت نمود . اين دفعه خدمت شيخ